عبد الحي الكتاني ( مترجم : عليرضا ذكاوتى قراگزلو )
93
نظام الحكومة النبوة المسمى التراتيب الادارية ( نظام ادارى مسلمانان در صدر اسلام ) ( فارسي )
نيز از تو مىهراسند و اگر همچنين نشود ، بازهم آخرت نيكو براى توست ، و تو كليساها را به مسجد و ناقوس را به اذان و صليب را به قبله تبديل كردهاى و آنچه نزد خداست ، بهتر و ماندگارتر است ( قصص 60 ، شورا 36 ) . ( 1 ) در همان كتاب آمده است كه وقتى مهاجر بن ابى اميه بر حارث بن عبد كلال ( فرمانرواى يمن ) وارد شد ، گفت : اى حارث ، تو نخستين كس از ملوك هستى كه پيغمبر ( ص ) دين خود را بر تو عرضه كرد و تو خطا كردى . اگر نظر بر آن دارى كه ملوك بر مردم چيرهاند ، بدان بنگر كه چه كسى ملوك را چيرگى بخشيده است و اگر امروز شادمانى ، از فرداى غمناك بترس و بدان كه پيش از تو بسا ملوك بودند كه رفتند و خبرشان مانده است . دراز زيستند و آرزوهاى دور داشتند و كم توشه برداشتند . و من تو را به سوى پيغمبرى ( ص ) فرا مىخوانم كه هيچ چيز از آنچه مىفرمايد بهتر نيست ، و هيچ از آنچه نهى مىكند بدتر نيست در شعرى منسوب به دحيه آمده است كه بسى نمانده بود كه قيصر به امر رسول بگرود ، اما از بيم خروش روميان دچار ترديد گرديد . « 1 » ( 2 ) در صبح الاعشى « 2 » آمده است كه پيغمبر ( ص ) ، حاطب بن ابى بلتعه را به سوى مقوقس فرمانرواى مصر فرستاد . خديو مصر گفت : چه چيز مانع مىشود از اينكه پيغمبر ( ص ) شما به من نفرين كند و بر من مسلط شود . حاطب گفت : همان كه مانع عيسى شد ، كه منكران را نفرين نكند . نيز خديو مصر از نبردهاى پيغمبر ( ص ) با قريش پرسيد ، حاطب گفت : گاهى پيروز مىشود و گاه شكست مىخورد . خديو مصر پرسيد : آيا فرستادهء خدا در جنگ مغلوب مىشود ؟ حاطب گفت : آيا خدا را به صليب مىكشند ؟ ( 3 ) ابن قدامه در الاستبصار ، در احوال عبادة بن صامت مىنويسد : مقوقس خديو مصر ، از عمرو عاص درخواست كسانى را بفرست كه با آنها صحبت كنم . عمرو ، عباده را با چند تن فرستاد و قرار شد عباده سخنگوى باشد و او مردى سيهفام بود . وقتى بر خديو مصر وارد شدند ، عباده پيش رفت . خديو مصر گفت : آيا ميان شما كسى ديگر نبود كه سخن بگويد ؟ گفتند : اين از ما برتر است و از صحابهء پيغمبر ( ص ) ماست ، به علاوه امير دستور داده كه او سخنگوى باشد . عباده گفت : اگر از من با سياهى و سالخوردگى و ناتوانى بيمناكى ، بدان كه در لشكر ما هزار تن از من سياهتر و تناورتر و نيرومندتر هست . پس خديو مصر از ايشان درخواست صلح نمود . عباده گفت : ما جز يكى از سه حالت را نمىپذيريم : يا مسلمان شويد
--> ( 1 ) . سهيلى ، الروض الانف ، ج 2 ، ص 355 . ( 2 ) . قلقشندى ، صبح الاعشى ، ج 6 ، ص 359 .